محسن ناجي نصرآبادى

211

فهرستهاى خود نوشت فيض كاشانى ( فارسى )

ن . چ نظرى به تقسيمات علوم به انضمام رسالهء فهرس العلوم ، در آرام نامه به اهتمام على موسوى بهبهانى . - تهران : 1362 ، صص 188 - 181 . [ 72 ] فهرس مولّفات فيض كاشانى براى مجموعه نگاشته‌هاى خويش سه مرتبه فهرست فراهم آورده است . فهرست نخست را در حدود سال 1068 نوشت و در آن به چهل و يك اثر خود كه تا آن سال نوشته بود ، اشاره مىكند . الوافى و الخطب از آخرين نگاشته‌هاى او در سال 1067 در همين فهرست آمده است . فهرست دوم را به سال 1089 به رشته تحرير درآورد . در اين فهرست وى به تفصيل از صد و پانزده تاليف خود ياد مىكند و به بيان موضوع ، تاريخ تصنيف و تعداد ابيات آن مىپردازد . وى در هنگام تدوين اين فهرست ، فهرست اول را پيش رو داشته و از مندرجات آن به گونه‌اى بهره برده است كه مىتوان فهرست دوم را تحرير ديگرى از فهرست اول دانست . فيض براى سومين مرتبه در سال 1090 فهرست ديگرى براى آثارش تهيه مىكند . وى مجموعهء مولفات خود - به جز نامه‌ها - را به بيست دستهء پنج‌تايى موضوعى تقسيم و در هر دسته پنج رساله و كتاب را كه در موضوع نزديكى دارند ، ياد مىكند . در خاتمه مىگويد : نفيس‌ترين آثار من براى خواص سى رساله نخست به علاوه رساله‌هاى ضياء القلب ، السّرّية العلية ، فهرست العلوم ، خمسة عديمة المثال ( اللب ، اللباب ، الحق المبين ، المحاكمة بين الفاضلين و التّطهير ) ، شوق العشق و شوق الجمال است . اين چهل تاليف خاص خواص است و ديگر مصنفات و برخى از رساله‌هاى دسته چهارم ، خاص متوسطان و عوام است . حال تعدادى از مصنفات من نيز يا با وجود بقيهء زايد است يا اكنون مورد پسندم نيست و يا به وسيله يكى ديگر از مولّفاتم نسخ شده است . امل 306 / 2 ؛ روضات 87 / 6 ؛ ريحانه 376 / 4 ؛ الذريعه 393 / 16 .